پورنوگرافی چگونه به محتوایی افراطی و خشن تبدیل شد؟ و چه تأثیری بر زندگی جنسی نسل جوان گذاشته است؟
چند سال پیش، بیلی آیلیش (Billie Eilish)، خواننده مشهور آمریکایی، در گفتوگویی با برنامه هاوارد استرن فاش کرد که از حدود ۱۱ سالگی تماشای فیلمهای پورنوگرافی را آغاز کرده است. او با ناراحتی گفت:«من بهشدت عصبانیام که پورنوگرافی تا این اندازه محبوب و پذیرفته شده است؛ و از خودم هم عصبانیام که زمانی فکر میکردم تماشای آن کار درستی است.»آیلیش به تماشای پورنوگرافی وابستگی پیدا کرده بود و این موضوع مشکلاتی جدی برایش به وجود آورد. او درباره تجربههای نخستین روابط جنسیاش گفت: «در اولین دفعاتی که رابطه جنسی داشتم، در برابر کارهایی که برایم خوشایند نبود و نباید انجام میدادم، نه نمیگفتم.» او همچنین تعریف کرد که به دلیل تماشای محتوای بسیار خشن و آزاردهنده، دچار کابوسهای شبانه میشد.
امروزه پورنوگرافی آنلاین به تجارتی چند میلیون دلاری تبدیل شده است؛ تجارتی که موتور محرک آن الگوریتمهایی هستند که با هدف نگهداشتن کاربران در فضای مجازی و واداشتن آنها به کلیکهای بیش تر طراحی شدهاند. این الگوریتمها بهتدریج کاربران را به سمت محتواهای افراطیتر سوق میدهند؛ محتواهایی که اغلب بهصورت رایگان در دسترس هستند و حتی ممکن است بدون آن که فرد به دنبالشان باشد، به او پیشنهاد شوند. این محتواها میتوانند شامل صحنههای خفهکردن، بهرهکشی جنسی و محتوای پورنوگرافیک با موضوع روابط جنسی با محارم باشند؛ محتواهایی که اغلب با زنستیزی و نژادپرستی نیز همراهاند. کلر مکگلین، استاد حقوق دانشگاه دورهام بریتانیا، در پادکست هفتگی نشریه ای در بریتانیا میگوید:
«اگر موضوعاتی مانند رابطه جنسی با محارم و خفهکردن را بررسی کنیم، میبینیم که در مطالعات محتوایی دهه ۱۹۸۰، برای مثال، تقریباً اثری از چنین مطالبی وجود نداشت. اما امروز هر دوی این موضوعات به محتوایی رایج و جریان اصلی تبدیل شدهاند.»
وقتی خشونت جنسی به یک امر عادی تبدیل میشود.
دولت بریتانیا قصد دارد از اوایل ماه نوامبر، مالکیت و انتشار محتوای پورنوگرافیک مرتبط با روابط جنسی با محارم و خفهکردن را ممنوع کند. مکگلین که در همکاری با گروههای مدنی برای قانونمند کردن محتوای افراطی اینترنتی تلاش کرده است، این اقدام را «گامی بسیار بزرگ» میداند؛ اقدامی که میتواند پیام روشنی درباره آسیبهای عادیسازی خشونت جنسی به جامعه منتقل کند. او که بهتازگی کتابی درباره گسترش پورنوگرافی افراطی نوشته، معتقد است پلتفرمهای بزرگ اینترنتیِ انتشار محتوای پورنوگرافیک، کاربران را بهسمت تماشای مطالب هرچه افراطیتر سوق میدهند.
او در توضیح سازوکار این پلتفرمها میگوید:
«مدل کسبوکار آنها بر این اساس است که کاربران را تا جای ممکن درگیر نگه دارند. آنها میخواهند ما بیش ترین زمان ممکن را در پلتفرمهایشان سپری کنیم. برای رسیدن به این هدف، دائماً محتوای بیش تری به ما پیشنهاد میدهند؛ نه لزوماً همان چیزی که دنبالش بودهایم، بلکه مطالبی افراطیتر، جنجالیتر و شوکهکنندهتر. متأسفانه به نظر میرسد همین محتواها هستند که غرایز اولیه انسان را تحریک میکنند و باعث میشوند بیش تر در جستوجو و تماشای مطالب باقی بمانیم.»
نسل جوان؛ قربانیان پنهان صنعت پورنوگرافی افراطی
مکگلین معتقد است فراوانی محتوای پورنوگرافیک خشن و افراطی، در حال شکل دادن به زندگی جنسی نسل جوان است و میتواند احتمال بروز رفتارهای جنسی آسیبزا و ناهنجار را افزایش دهد.
او به پژوهشی اشاره میکند که رفتار ۱۶ هزار نوجوان و جوان را در طول زمان دنبال کرده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد استفاده زیاد از پورنوگرافی، بهویژه در سنین پایین، یکی از عوامل خطر مهم در بروز رفتارهای جنسی مشکلساز در پسران نوجوان است. او همچنین به مطالعاتی در استرالیا و ایالات متحد اشاره میکند که نتایج نگرانکنندهای داشتهاند:«این مطالعات نشان میدهند هرچه پسران بیش تر فیلمهای پورنوگرافیک تماشا میکنند، بیش تر با صحنههای خفهکردن مواجه میشوند و در ادامه، احتمال بیش تری دارد که خودشان نیز چنین رفتاری را در روابط جنسیشان انجام دهند.»
پیام اصلی مقاله:
این مقاله صرفاً درباره افزایش محتوای پورنوگرافیک نیست؛ بلکه درباره تغییری عمیق در الگوهای تربیتی، عاطفی و جنسی نسل جدید هشدار میدهد.
نکته نگرانکننده این است که وقتی نوجوان از سنین پایین در معرض تصاویر خشن و غیرواقعی قرار میگیرد، ممکن است بهتدریج مرز میان رابطه جنسی سالم و رفتار خشونتآمیز را گم کند. از طرف دیگر، الگوریتمهای سودمحور اینترنتی نیز بهجای محافظت از کاربران جوان، گاهی آنها را به سمت محتواهای افراطیتر هدایت میکنند. به بیان ساده، مسئله فقط تماشای چند فیلم نیست؛ مسئله این است که نسلی از نوجوانان ممکن است برداشت خود از عشق، صمیمیت، رضایت و رابطه جنسی را از محتوایی شکل دهد که اساساً برای نمایش واقعیت یک رابطه انسانی سالم ساخته نشده است.
نکات قابل تامل از زاویه سلامت روان، سلامت جنسی، تربیت نوجوانان و تأثیر فضای مجازی بر مغز.
هر نوع تماشای پورنوگرافی الزاماً به اعتیاد یا اختلال جنسی منجر نمیشود؛ اما شروع زودهنگام، مصرف اجباری، مواجهه با محتوای خشن و الگوبرداری از آن میتواند خطرات جدی داشته باشد.
۱. آموزش جنسی را نباید به اینترنت واگذار کرد
یکی از خطرناکترین اتفاقات این است که نوجوان، اولین اطلاعات خود درباره رابطه جنسی را از فیلمهای پورنوگرافیک به دست بیاورد. چرا؟ چون این فیلمها آموزش رابطه انسانی نیستند؛ محصولاتی سرگرمکنندهاند که برای جلب توجه مخاطب ساخته میشوند. نوجوان باید بداند:
* رابطه جنسی در دنیای واقعی با آن چه در فیلمها نمایش داده میشود تفاوت زیادی دارد.
* بدن انسانها شکلها، اندازهها و واکنشهای متفاوتی دارد.
* رابطه سالم نیازمند علاقه متقابل، احترام، اعتماد و رضایت دوطرفه است.
* هیچکس برای راضی نگهداشتن شریک جنسی خود مجبور به انجام کاری نیست.
* سکوت، ترس یا مقاومت نکردن به معنای رضایت نیست.
* هر فرد در هر لحظه حق دارد رضایت خود را پس بگیرد.
آموزش جنسی باید متناسب با سن، مبتنی بر علم و بدون شرمزده کردن نوجوان انجام شود.
۲. مراقب تأثیر الگوریتمها بر مغز باشید
الگوریتمهای شبکههای اجتماعی بر اساس رفتار کاربران محتوا پیشنهاد میکنند. وقتی فرد محتوای جنسی را مشاهده میکند، ممکن است با مطالب مشابه و گاهی افراطیتر مواجه شود. این چرخه میتواند باعث شود:
* زمان بیش تری در فضای مجازی سپری کند.
* برای رسیدن به همان میزان تحریک، به دنبال محتوای متفاوتتر یا شدیدتر برود.
* محتوای غیرواقعی را با رفتار طبیعی انسان اشتباه بگیرد.
* بهتدریج نسبت به بعضی تصاویر یا رفتارها حساسیت کم تری نشان دهد.
البته این اتفاق برای همه افراد رخ نمیدهد و نمیتوان گفت مغز هر فردی که پورنوگرافی میبیند الزاماً دچار چنین تغییری میشود.
راهکارهای عملی مقابله:
* غیرفعال کردن پیشنهاد محتوای حساس در شبکههای اجتماعی
* استفاده از فیلترهای محتوای بزرگسالان برای کودکان و نوجوانان
* محدود کردن زمان استفاده از تلفن همراه
* دنبال نکردن صفحات و کانالهای تحریککننده
* پرهیز از استفاده از تلفن همراه در اتاق خواب
۳. نشانههای مصرف مشکلساز را بشناسید
مهمترین نشانههایی که باید جدی گرفته شوند عبارتاند از:
* فرد بارها تصمیم میگیرد تماشا را متوقف کند، اما موفق نمیشود.
* بخش زیادی از وقت و انرژی ذهنی او صرف این موضوع میشود.
* خواب، تحصیل، کار یا روابط اجتماعیاش آسیب میبیند.
* با وجود پیامدهای منفی، رفتار را ادامه میدهد.
* از پورنوگرافی برای فرار از اضطراب، تنهایی، افسردگی یا فشارهای روانی استفاده میکند.
اگر این نشانهها وجود داشته باشند، مراجعه به روانشناس یا روانپزشک آشنا با رفتارهای جنسی اجباری میتواند کمککننده باشد.
۴. درباره خشونت جنسی خط قرمز داشته باشید
در بسیاری از محتواهای پورنوگرافیک، رفتارهایی مانند خفهکردن، تحقیر، اجبار و خشونت به شکلی نمایش داده میشوند که گویی بخشی عادی از رابطه جنسی هستند.
اما باید یک اصل علمی و حقوقی را به خاطر سپرد:
هیچ رفتار جنسی خشونتآمیزی صرفاً به دلیل نمایش در فیلم یا درخواست شریک جنسی، سالم یا بیخطر نمیشود. بهخصوص خفهکردن یا فشار بر گردن
۵. مراقب سلامت روان و تصویر ذهنی از بدن باشید
تماشای مداوم تصاویر غیرواقعی ممکن است انتظارات نادرستی درباره بدن، جذابیت، عملکرد جنسی و روابط ایجاد کند.
برخی پیامدهای احتمالی عبارتاند از:
* مقایسه دائمی بدن خود با بازیگران فیلمها
* کاهش اعتمادبهنفس
* اضطراب عملکرد جنسی
* کاهش رضایت از رابطه واقعی
* شکلگیری انتظارات غیرواقعی از شریک عاطفی
باید به نوجوانان آموزش داد که بدن انسان ویترین تبلیغاتی نیست و ارزش افراد به ظاهر یا عملکرد جنسی آنها وابسته نیست.
۶. والدین چگونه باید با فرزندان برخورد کنند؟
* تهدید و تنبیه شدید نوجوان به دلیل مواجهه با محتوای جنسی اصلا صحیح نیست.
* تحقیر کردن و برچسب زدن به او.
* سکوت کامل و تصور این که اگر درباره این موضوع صحبت نکنیم، مشکلی وجود نخواهد داشت.
بهجای آن:
* فضایی ایجاد کنید که نوجوان بتواند بدون ترس سؤال بپرسد.
* درباره تفاوت خیالپردازی و واقعیت صحبت کنید.
* مفهوم رضایت، احترام و مرزهای شخصی را آموزش دهید.
* به او کمک کنید محتوای گمراهکننده را تشخیص دهد.
* اگر با محتوای خشن مواجه شده، بهجای سرزنش، درباره احساس و برداشتش گفتوگو کنید.
۸. توصیه نهایی من برای سلامت جنسی نسل جوان
آموزش بهجای ترساندن
نوجوان باید اطلاعات درست را از منابع علمی و افراد آگاه دریافت کند.
زندگی واقعی و ارتباط انسانی
ورزش، دوستی، فعالیت اجتماعی، مطالعه و روابط عاطفی سالم باید جایگزین وابستگی افراطی به فضای مجازی شوند.
نوجوان باید بداند چه کسی این محتوا را تولید میکند، چرا تولید میکند و چه تصویری از واقعیت به او ارائه میدهد.
سخن آخر
به نظرم بزرگترین خطری که باید درباره آن آگاهی ایجاد کنیم، صرفاً تماشای پورنوگرافی نیست؛ بلکه جایگزین شدن تصویر تجاری و گاهی خشونتآمیز رابطه جنسی به جای شناخت واقعی عشق، احترام، صمیمیت و رضایت انسانی است. نسل جوان باید یاد بگیرد که رابطه جنسی سالم مسابقه، نمایش قدرت یا اجرای یک سناریوی از پیش تعیینشده نیست؛ بلکه بخشی از یک ارتباط انسانی است که در آن سلامت جسمی، امنیت روانی و خواست هر دو نفر اهمیت دارد. این همان آموزشی است که به نظرم باید از خانواده و مدرسه آغاز شود.