وضعیت بحرانی محیط زیست و انعکاس آن در کنفرانس COP31

فرستاده شده در ۱ آذر ۱۴۰۵

زمین از کنترل گرما خارج می‌شود؛ آیا بشر مجبور خواهد شد سیاره را خنک کند؟

کنفرانس کاپ 31 که در آنتالیا برگزار شد دنباله کنفرانس سران جهان درباره محیط زیست و توسعه است که در سال 1992 در ریودوژانیرو برزیل برگزار شد.

در آن کنفرانس 104 رهبر جهان از جمله کسانی مانند فیدل کاسترو رهبر کوبا، فرانسوا میتران رئیس جمهور سوسیالیست فرانسه، جورج بوش پدر، دالایی لاماو دیگر رهبران کشورها شرکت کرده بودند. این کنفرانس شور و امید زیادی رادر مردم جهان  برانگیخت و همه امیدوار بودند که با برگزاری آن مسائل محیط زیستی جهان صورت بهتری خواهد یافت و وضع محیط زیست بهبود خواهد یافت. از ان سال تاکنون این امیدها بر باد رفته است زیرا سران شرکت های بزرگ و رهبران جهان به هیچ یک از تعهدات خود عمل نکرده اند. به تدریج کنفرانس های سالانه پیگیری مصوبات ریو که به کاپ معروف است تبدیل شد به محلی برای بحث و سخنرانی های بی حاصل و اهمیت ان از میان رفت. اما کنفرانس امسال در آنتالیا وجهه دیگری به خود گرفته است . بسیاری از شرکت کنندگان از بحث های صوری و تکراری تبری جسته اند و به صورت جدی به انتقاد از نظام جهانی پرداخته اند و به همین علت مجادلات بسیار طولانی شده و هنوز به نتیجه ای نرسیده است.

مقاله زیر که در تاریخ 19 نوامبر امسال در جریان کنفرانس اقلیمی کاپ 31 منتشر شده است  بسیاری از مسائل مطرح در سطح جهانی را به خوبی توضیح داده است(خواه درست خواه نادرست) و بدین وسیله ذیلا تقدیم می گردد.

ادمین

اتفاقی غیرمنتظره در اجلاس جهانی اقلیم COP31 در آنتالیا رخ داده است: نمایندگان کشورها برای نخستین بار به‌طور جدی درباره چگونگی خنک کردن زمین گفت‌وگو می‌کنند! شاید عجیب به نظر برسد، اما واقعیت این است که دیگر فقط صحبت از جلوگیری از گرم‌تر شدن زمین نیست؛ حالا دانشمندان هشدار می‌دهند که احتمالاً باید برای پایین آوردن دمای سیاره هم چاره‌ای پیدا کنیم.

دیگر هدف ۱.۵ درجه‌ای از دست رفته است؟

سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرده سرعت گرم شدن زمین در حال افزایش است. یکی از دلایل این اتفاق، کاهش توانایی زمین در بازتاب نور خورشید به فضاست.با آب شدن یخ‌ها و برف‌ها، تغییر الگوهای تشکیل ابر و حتی کاهش برخی آلودگی‌های جوی، انرژی خورشید بیش تر جذب زمین می‌شود و گرمای بیش تری در سیاره باقی می‌ماند. به همین دلیل، به نظر می‌رسد دستیابی به هدف توافق پاریس، یعنی محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد، دیگر امکان‌پذیر نباشد. دانشمندان برای این وضعیت اصطلاح جدیدی به کار می‌برند به نام  عبور اقلیمی (Climate Overshoot). یعنی زمین پیوسته می رود تا از مرز ۱.۵ درجه عبور ‌کند، اما بشر تلاش می‌کند با کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و خارج کردن کربن از جو، در نهایت دمای زمین را دوباره به این محدوده بازگرداند.

اما خطر بزرگی وجود دارد: هرچه زمین مدت بیش تری گرم بماند، احتمال وقوع تغییرات برگشت‌ناپذیر بیش تر می‌شود؛ از نابودی یخچال‌های طبیعی و تغییر جریان‌های اقیانوسی گرفته تا آسیب‌های جبران‌ناپذیر به جنگل‌های آمازون.

دیگر فقط کاهش آلودگی کافی نیست!

تا امروز راهکارهای مقابله با تغییرات اقلیمی عمدتاً دو مورد بوده است:

* کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای.

* سازگاری با تغییرات آب‌وهوایی و پیامدهای آن.

اما حالا دانشمندان می‌گویند این دو راهکار به‌تنهایی کافی نیستند. بشر باید علاوه بر کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای، راه‌هایی برای خارج کردن دی‌اکسیدکربن از جو و حتی خنک کردن مستقیم زمین پیدا کند.

برخی از این روش‌ها عبارت‌اند از:

* کاشت درخت و احیای جنگل‌ها و اکوسیستم‌های طبیعی.

* جذب مستقیم دی‌اکسیدکربن از هوا با دستگاه‌های پیشرفته.

* افزایش توانایی اقیانوس‌ها در جذب کربن.

* استفاده از فناوری‌هایی برای بازتاب بیش تر نور خورشید به فضا.

* روشن‌تر کردن ابرهای اقیانوسی یا تزریق ذرات بازتاب‌دهنده به لایه‌های بالایی جو.

البته بسیاری از این فناوری‌ها هنوز در مراحل تحقیق و آزمایش هستند و ممکن است پیامدهای زیست‌محیطی پیش‌بینی‌نشده‌ای داشته باشند.

سیاست‌مداران از خنک کردن زمین می‌ترسند!

یکی از موانع اصلی این تحقیقات، مخالفت برخی کشورها و سازمان‌های محیط‌زیستی است. نگرانی آنها این است که مطرح کردن فناوری‌های خنک‌کننده زمین، توجه دولت‌ها را از مسئولیت اصلی‌شان، یعنی کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه‌ای، منحرف کند.

اما واقعیت علمی تغییر کرده است. دیگر نمی‌توان فقط با شعار کاهش آلودگی، از آینده زمین محافظت کرد. بشر باید هم‌زمان به فکر کاهش انتشار کربن، حذف کربن موجود در جو و بررسی روش‌های ایمن خنک کردن سیاره باشد.

آیا وارد عصر جدیدی از مقابله با تغییرات اقلیمی می‌شویم؟

اهمیت اجلاس COP31 در همین نقطه است. برای نخستین بار موضوع حذف دی‌اکسیدکربن از جو و بررسی روش‌های فعال خنک کردن زمین به‌طور جدی وارد پیش‌نویس تصمیمات اجلاس شده است.

هنوز مشخص نیست همه کشورها با این رویکرد موافقت کنند یا نه؛ اما اگر این موضوع در توافق نهایی پذیرفته شود، می‌تواند آغاز فصل تازه‌ای در مبارزه با بحران اقلیم باشد.

پیام اصلی ساده اما تکان‌دهنده است:

شاید دیگر نتوانیم جلوی عبور زمین از مرز خطرناک گرمایش را بگیریم؛ اما هنوز فرصت داریم شدت این بحران را محدود کنیم و برای بازگرداندن سیاره به شرایطی امن‌تر تلاش کنیم.

نکته مهم علمی:

 عبور از ۱.۵ درجه به معنای پایان قطعی امکان نجات زمین نیست؛ اما هرچه این وضعیت طولانی‌تر شود، خطر عبور از نقاط بازگشت‌ناپذیر اقلیمی بیش تر خواهد شد. فناوری‌های خنک‌کننده نیز هنوز جایگزین کاهش انتشار سوخت‌های فسیلی نیستند و اثربخشی و ایمنی بسیاری از آنها به اثبات بیش تری نیاز دارد.