رابطه غذا با سرطان
چگونه جایگزین کردن فقط ۱۰٪ از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده با غذاهای کامل، می تواند با کاهش سرطان روده مرتبط باشد؟
تاریخ انتشار :سال 2026،موسسه کانورسیشن
بر اساس تحلیل جدید ما از اطلاعات بیش از ۴۶۰ هزار بزرگسال آمریکایی، جایگزین کردن ۱۰٪ از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده با غذاهای کم‌فرآوری‌شده، با کاهش دو درصدی بروز سرطان روده مرتبط بوده است. غلات کامل، فیبر، لبنیات و کلسیم به دست آمده از منابع غذایی فوق‌فرآوری‌شده با کاهش بروز سرطان روده ارتباط داشت. در مقابل، مصرف گوشت‌های فوق‌فرآوری‌شده با افزایش بروز سرطان روده مرتبط بود.
غذاهای فوق‌فرآوری‌شده شامل مواردی مانند بیسکویت‌های صنعتی، نودل فوری، نوشیدنی‌های شیرین، گوشت‌های فرآوری‌شده و چیپس هستند. در مجموع، یافته‌های ما نشان می‌دهد که صرفاً قرار دادن برچسب «فوق‌فرآوری‌شده» روی یک غذا، تمام داستان مربوط به خطر سرطان روده را بیان نمی‌کند. آن چه واقعاً درون غذا وجود دارد اهمیت دارد.
انتخاب غلات کامل و محدود کردن گوشت‌های فرآوری‌شده با شواهد علمی فعلی درباره پیشگیری از سرطان روده همخوانی دارد. پژوهشگران و سیاست‌گذاران باید از اینکه همه غذاهای فوق‌فرآوری‌شده را به عنوان یک گروه واحد در نظر بگیرند، خودداری کنند؛ زیرا این کار ممکن است تفاوت‌های مهم میان غذاها را که با خطر بیماری ارتباط دارند، پنهان کند.
تصویر پیچیده‌ای که این مطالعه نشان می‌دهدآن است که : مصرف بیش تر غلات کامل، فیبر، لبنیات و کلسیم و مصرف کم تر گوشت قرمز و فرآوری‌شده با کاهش خطر سرطان روده مرتبط دانسته شده است. نکته مهم این است که این گروه‌های غذایی و مواد مغذی می‌توانند در انواع مختلف غذاها وجود داشته باشند؛ از غذاهای کم‌فرآوری‌شده گرفته تا غذاهایی که طبق سیستم طبقه‌بندی NOVA فوق‌فرآوری‌شده محسوب می‌شوند.
مطالعات قبلی درباره ارتباط مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و سرطان روده نتایج یکسانی نداشته‌اند. برخی مطالعات نشان داده‌اند مصرف بیش تر این غذاها با افزایش خطر سرطان روده همراه است، در حالی که برخی دیگر هیچ ارتباطی پیدا نکرده‌اند. بنابراین پژوهشگران برای بررسی بیش تر، از یک مجموعه داده بسیار بزرگ در آمریکا استفاده کردند.
پژوهشگران چه کاری انجام دادند؟
آنها اطلاعات بیش از ۴۶۰ هزار فرد آمریکایی را بررسی کردند. افراد هنگام ورود به مطالعه بین ۵۰ تا ۷۱ سال داشتند و در ابتدای مطالعه سرطان نداشتند. این افراد در سال‌های ۱۹۹۵ و ۱۹۹۶ وارد مطالعه‌ای به نام NIH-AARP Diet and Health Study شدند.شرکت‌کنندگان درباره موارد مختلفی از جمله:
مشخصات فردی
بیماری‌های زمینه‌ای
سیگار کشیدن
فعالیت بدنی
رژیم غذایی اطلاعات خود را ارائه کردند. پژوهشگران با استفاده از تعداد دفعات مصرف غذا و اندازه وعده‌ها، میزان معمول مصرف روزانه غذاهای فوق‌فرآوری‌شده را تخمین زدند.
غذاهای فوق‌فرآوری‌شده چگونه تعریف شدند؟
پژوهشگران از سیستم طبقه‌بندی NOVA استفاده کردند. این سیستم غذاها و نوشیدنی‌ها را بر اساس نوع، میزان و هدف فرآوری صنعتی به چهار گروه تقسیم می‌کند:
گروه ۱: غذاهای طبیعی یا حداقل فرآوری‌شده ، مانند:
میوه و سبزیجات تازه
دانه‌ها
تخم‌مرغ
شیر
گوشت فرآوری‌نشده مانند استیک
گروه ۲: مواد اولیه آشپزی فرآوری‌شده
مانند:
روغن
کره
شکر
گروه ۳: غذاهای فرآوری‌شده
این غذاها معمولاً با ترکیب مواد گروه اول و دوم تهیه می‌شوند.
مثلاً:
سبزیجات نگهداری‌شده در آب‌نمک
میوه کامل نگهداری‌شده در شربت
نان‌های خانگی
برخی گوشت‌های عمل‌آوری‌شده
گروه ۴: غذاهای فوق‌فرآوری‌شده
این غذاها با استفاده از موادی مانند امولسیفایرهای مصنوعی یا فرآیندهایی مانند اکستروژن تولید می‌شوند که معمولاً در آشپزخانه خانگی قابل انجام نیستند.
نمونه‌ها شامل:
نوشابه‌ها
تنقلات بسته‌بندی‌شده
بسیاری از نان‌های صنعتی
ماست‌های میوه‌ای
هات‌داگ
غذاهای آماده مصرف است.
بسیاری از نان‌های سوپرمارکتی، گوشت‌های عمل‌آوری‌شده و بعضی غلات صبحانه (مانند کورن فلکس) نیز می‌توانند در گروه غذاهای فوق‌فرآوری‌شده قرار بگیرند.
مدت مطالعه چه قدر بود؟
شرکت‌کنندگان برای بیش از ۲۰ سال تحت پیگیری قرار گرفتند. در این مدت، بیش از ۱۰ هزار مورد سرطان روده تشخیص داده شد. پژوهشگران با استفاده از مدل‌های آماری، ارتباط بین مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و بروز سرطان روده را بررسی کردند.
انها عوامل مختلفی مانند:
فعالیت بدنی
سیگار کشیدن
مصرف الکل
عوامل جمعیت‌شناختی
وضعیت سلامت
را نیز در تحلیل‌های خود در نظر گرفتند.
همچنین به‌طور جداگانه ارتباط مواد غذایی مختلف مانند لبنیات، غلات کامل و گوشت رااز منابع فوق‌فرآوری‌شده و غیر فوق‌فرآوری‌شده بررسی کردند.
یافته‌های اصلی چه بود؟
پژوهشگران دریافتند:
🔸 مصرف بیش تر محصولات گوشتی بازسازی‌شده مانند هات‌داگ با بروز بیش تر سرطان روده ارتباط داشت.
🔸 مصرف بیش تر دسرهای یخ‌زده و محصولات شیری مانند ماست‌های میوه‌ای با بروز کم تر سرطان روده ارتباط داشت.
🔸 مصرف بیش تر غلات صبحانه و نان نیز با بروز کم تر سرطان روده ارتباط داشت.
🔸 جایگزین کردن ۱۰٪ از وزن غذای فوق‌فرآوری‌شده مصرفی با همان مقدار غذای کم‌فرآوری‌شده با حدود ۲٪ کاهش بروز سرطان روده همراه بود.
اما پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه، مانند هر مطالعه‌ای که بر اساس پرسش نامه غذایی انجام می‌شود، محدودیت‌هایی دارد. مهم‌تر از همه، این مطالعه فقط یک ارتباط آماری را نشان می‌دهد و نمی‌تواند ثابت کند که یک غذا مستقیماً باعث سرطان می شود یا از آن جلوگیری می‌کند.
نتیجه‌گیری پژوهشگران
یافته‌ها نشان می‌دهد باید در مورد این تصور که «هر غذای فوق‌فرآوری‌شده‌ای بد است» محتاط باشیم.
ممکن است نوع غذای فوق‌فرآوری‌شده نیز در ارتباط با خطر سرطان روده اهمیت داشته باشد. در مجموع، نتایج مطالعه با توصیه‌های فعلی برای کاهش خطر سرطان روده هماهنگ است:
مصرف بیش تر میوه و سبزیجات
🌾 مصرف غلات کامل
🥗 مصرف غذاهای سرشار از فیبر
🥩 محدود کردن گوشت فرآوری‌شده مانند هات‌داگ و گوشت‌های عمل‌آوری‌شده
🍷 محدود کردن مصرف الکل
در این جمعیت، از نظر آماری، جایگزین کردن ۱۰٪ از مقدار غذای فوق‌فرآوری‌شده با غذای کم‌فرآوری‌شده با ۲٪ کاهش بروز سرطان روده همراه بوده است.
اما یک پیام بسیار ارزشمند دارد:
من فکر می‌کنم این مطالعه به یک سوءتفاهم مهم درباره «غذای فوق‌فرآوری‌شده» کمک می‌کند.
مثلاً نمی‌توانیم بگوییم:
ماست میوه‌ای صنعتی = هات‌داگ = نوشابه = چیپس = نان صنعتی
و همه را از نظر اثرات سلامتی دقیقاً یکسان بدانیم.
ترکیب غذایی اهمیت بسیار زیادی دارد.
مثلاً ممکن است یک محصول فوق‌فرآوری‌شده همچنان مقدار قابل‌توجهی کلسیم، پروتئین، فیبر یا غلات کامل داشته باشد؛ در حالی که یک محصول فوق‌فرآوری‌شده دیگر ممکن است سرشار از نمک، قند، چربی‌های نامطلوب و گوشت فرآوری‌شده باشد.
مهم‌ترین هشدار مقاله درباره گوشت فرآوری‌شده است.
این قسمت با مجموعه بزرگی از شواهد قبلی هم‌جهت است:
هات‌داگ، سوسیس، کالباس و گوشت‌های عمل‌آوری‌شده چیزی نیستند که بهتر باشد مصرف روزانه و زیاد داشته باشند.
خلاصه
به جای وسواس روی برچسب «فوق‌فرآوری‌شده»، باید بیش تر به این نگاه کنیم که غذا دقیقاً از چه موادی ساخته شده، چقدر فیبر و مواد مغذی دارد و چه مقدار گوشت فرآوری‌شده، قند، نمک و کالری اضافی وارد رژیم ما می‌کند.
۲٪ کاهش، کاهش نسبی در بروز است، نه اینکه ۲٪ از افراد حتماً از سرطان نجات پیدا کنند. این تفاوت در تفسیر خبرهای پزشکی خیلی مهم است.