بحران مهاجرتی در اروپا
اروپا دیگر بار درگیر بحران مهاجرتی شده که خودش در شکلگیری آن نقش داشته است.
اروپا بار دیگر با یک بحران جدی درباره مهاجرت روبهرو شده است. در اوایل اگوست ۲۰۲۶، حدود ۷۰ هزار نفر از مراکش به سمت سئوتا (Ceuta)، منطقهای تحت کنترل اسپانیا در شمال آفریقا، حرکت کردند. بسیاری از آنها برای عبور از حصار مرزی، چندین کیلومتر در دریا شنا کردند و در این میان ۸۸ نفر غرق شدند.این اتفاق باعث شد کشورهای اروپایی دوباره درباره کنترل مرزها و مهاجرت با یکدیگر اختلاف پیدا کنند و جریانهای راست افراطی نیز از آن برای تشدید مواضع ضد مهاجرتی خود استفاده کردند.
چرا ناگهان این تعداد مهاجر وارد سئوتا شدند؟
سئوتا تنها چند کیلومتر با مراکش فاصله دارد، اما تفاوت وضع اقتصادی میان این دو منطقه بسیار زیاد است. در سال ۲۰۲۴، GDP ( تولید ناخالص ملی) سرانه مراکش حدود ۴۱۵۳ دلار بود، در حالی که در سئوتا حدود ۲۶۷۷۴ دلار بود. کمبود شغل، فرصتهای آموزشی و مشکلات اقتصادی باعث شده است برخی از مردم مراکش به دنبال زندگی بهتر در اروپا باشند.
البته عبور غیرقانونی از مراکش به سئوتا و ملیلا اتفاق تازهای نیست و هر سال هزاران نفر تلاش میکنند از این مسیر وارد قلمرو اسپانیا شوند؛ اما اتفاق اخیر در مقیاسی بسیار بزرگتر رخ داد. دولت اسپانیا علت افزایش ناگهانی مهاجرت را تا حدی شایعات منتشرشده در شبکههای اجتماعی و فعالیت گروههای قاچاق انسان دانست. برخی مهاجران نیز گفته بودند در شبکههای اجتماعی مطالبی دیدهاند که به آنها امید داده بود اگر خود را به سئوتا برسانند، امکان ماندن در اروپا و پیدا کردن کار را خواهند داشت.
نقش مراکش چه بود؟
اینجا موضوع پیچیدهتر میشود. مراکش سالهاست با اتحادیه اروپا برای کنترل مهاجرت همکاری میکند و در مقابل، کمکهای مالی و امتیازات دیپلماتیک دریافت میکند. اما روابط مراکش و اسپانیا در گذشته نیز بر سر مسئله صحرای غربی دچار تنش شده است.
در سال ۲۰۲۱، زمانی که روابط دو کشور بر سر این موضوع تیره شد، نیروهای مرزی مراکش اجازه دادند حدود ۱۲ هزار نفر طی دو روز وارد سئوتا شوند. به همین دلیل، برخی کارشناسان معتقدند اتفاق اخیر نیز ممکن است بدون نوعی همکاری یا بدون چشمپوشی نیروهای مرزی مراکش امکانپذیر نبوده باشد و حتی احتمال دادهاند که این اقدام نوعی فشار سیاسی بر اسپانیا بوده باشد.
مشکل بزرگتر: شکست سیاست مهاجرتی اروپا
این اتفاق را می توان با بحران مهاجرت سال ۲۰۱۵ مقایسه کرد ؛ زمانی که بیش از یک میلیون نفر وارد اروپا شدند و اختلافات شدیدی میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا ایجاد شد.
آن زمان اتحادیه اروپا تلاش کرد با سهمیهبندی، مسئولیت پذیرش پناهجویان را میان کشورهای عضو تقسیم کند، اما کشورهایی مانند مجارستان، لهستان و جمهوری چک با این طرح مخالفت کردند.اروپا بعدها میلیاردها دلار برای کمک به کشورهایی مانند مراکش هزینه کرد تا به گفته خودش «ریشههای مهاجرت» را برطرف کند. اما این سیاست موفق نبوده و حتی در برخی موارد باعث تقویت حکومتهای اقتدارگرا شده است.
از سوی دیگر، مشکلات اقتصادی، بیکاری، فساد و ضعف حکمرانی در کشورهای مبدأ همچنان باقی ماندهاند. بنابراین اروپا به سمت سیاستهای سختگیرانهتر رفته است.
در ژوئن ۲۰۲۶، پیمان مهاجرت و پناهندگی اتحادیه اروپا اجرایی شد که بر اخراج سریعتر مهاجران و محدودتر شدن برخی حقوق درخواست پناهندگی تأکید دارد.
پس از اتفاق سئوتا، سیاستمداران راستگرای اروپایی، از جمله جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، آن را نمونهای از خطر «مهاجرت کنترلنشده» دانستند و حتی برخی کشورها خواستار تعلیق اسپانیا از منطقه شینگن شدند. در نهایت، کشورهای اروپایی توافق کردند که کنترل مرزها، همکاری با کشورهای آفریقایی و اخراج مهاجران را افزایش دهند.
پیام اصلی :
اروپا در حال تکرار همان اشتباهات گذشته است:
اگر اروپا فقط مرزها را تقویت کند، پول بیش تری به کشورهای همسایه بدهد و مهاجران را اخراج کند، اما به مشکلات اصلی مانند فقر، نابرابری اقتصادی، بیکاری، فساد و ضعف حکومتداری در کشورهای مبدأ توجه نکند، بحران مهاجرت از بین نخواهد رفت. در واقع، مهاجرت فقط یک مسئله مرزی نیست؛ نتیجه مجموعهای از مشکلات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی است. به همین دلیل، تا زمانی که ریشههای این مشکلات حل نشوند، احتمال وقوع موجهای ناگهانی و بزرگ مهاجرت در اروپا همچنان وجود خواهد داشت.