ال نینو و گرمای کره زمین
اقیانوسهای جهان در ماه ژوئن بالاترین دمای ثبتشده در تاریخ را تجربه کردهاند و پدیده النینو قرار است این گرما را حتی بیش تر نیز افزایش دهد. اقیانوسهای جهان در ماه ژوئن به بالاترین دمای ثبتشده در تاریخ رسیدهاند و از رکوردهایی که در سالهای النینوی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ ثبت شده بود نیز فراتر رفتهاند.
در حال حاضر، میانگین دمای سطح آب دریاها در اقیانوسهای گرمسیری و معتدل جهان اندکی کم تر از ۲۱ درجه سانتیگراد است. پیش از گسترش صنعتیشدن، یعنی در حدود سال ۱۸۷۰، این دما حدود ۱۹٫۶ درجه سانتیگراد بود. شاید این اختلاف دما در نگاه اول چندان زیاد به نظر نرسد، اما گرم شدن اقیانوسهای جهان تا این اندازه به مقدار واقعاً عظیمی انرژی نیاز دارد. از کل گرمایی که بهدلیل وجود گازهای گلخانهای ناشی از سوزاندن زغالسنگ، گاز و نفت در جو زمین به دام افتاده است، بیش از ۹۰ درصد وارد اقیانوسهای جهان شده است. در نتیجه، اقیانوسها با سرعت زیادی در حال گرمتر شدن هستند. در سال ۲۰۲۵، مقدار گرمایی که به اقیانوسها افزوده شده، معادل انفجار حدود ۱۲ بمب هستهای هماندازه بمب هیروشیما در هر ثانیه، در تمام ساعات شبانهروز بوده است.
اگر بخواهیم در گذشته زمین شرایطی مشابه آن چه اکنون در اقیانوسها در حال رخ دادن است پیدا کنیم، باید حدود ۱۲۰ هزار سال به عقب، یعنی به پیش از آخرین عصر یخبندان، بازگردیم. در آن زمان، تغییرات آهسته در مدار گردش زمین به دور خورشید باعث شد که سیاره طی هزاران سال بهتدریج گرم شود. اما انسانها تقریباً همین میزان گرمایش را تنها در مدت کمی بیش از یک قرن ایجاد کردهاند.
البته این گرما فقط در اقیانوسها باقی نمیماند. اقیانوسهای گرمتر باعث شکلگیری طوفانهای حارهای (سیکلونها) قویتر، افزایش رطوبت جو، بارندگیهای شدیدتر و گرمتر شدن تودههای هوایی بر فراز دریاها میشوند. این شرایط نیز به نوبه خود میتواند احتمال وقوع موجهای گرمایی در خشکی را افزایش دهد و شدت آنها را بیشتر کند.
پدیده النینو ی امسال که هماکنون در بخش گرمسیری اقیانوس آرام در حال شکلگیری است، احتمالاً یک النینوی قدرتمند خواهد بود. با توسعه این پدیده، انتظار میرود دمای آب دریاها افزایش یابد و رویدادهای جدی مانند موجهای گرمای دریایی در بخش غربی اقیانوس هند، اقیانوس اطلس گرمسیری و بخش شرقی اقیانوس آرام رخ دهند.
کانونهای اصلی گرما در خشکی و اقیانوسها کجا هستند؟
اروپا در حال سپری کردن یک موج گرمای بیسابقه و رکوردشکن است. اقیانوسهای اطراف این منطقه و همچنین دریاهای محصور آن نیز بهطور استثنایی گرم شدهاند. در بخشهایی از دریای مدیترانه، دمای آب تا ۶ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین بلندمدت است.
همچنین در بخشهایی از دریای شمال، دمای آب تا ۳ درجه سانتیگراد بیش تر از میانگین معمول ثبت شده است. پدیده النینو که در حال شکلگیری است، باعث شده دمای سطح آب در بخش وسیعی از نواحی مرکزی و شرقی اقیانوس آرام حدود ۱٫۲۴ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین باشد. در اعماق اقیانوس نیز گرمای بسیار بیش تری وجود دارد. دمای آب در لایههای زیرسطحی بخش شرقی اقیانوس آرام بیش از ۶ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین است.
یک النینوی معمولی حدود یک سال دوام میآورد. اثر کامل آن بر گرمای جو معمولاً در اواخر چرخه این پدیده آشکارتر میشود. این بدان معناست که اگرچه انتظار میرود سال ۲۰۲۶ سالی بسیار گرم باشد و شاید حتی رکورد جدیدی را ثبت کند، اما سال آینده به احتمال زیاد از آن هم گرمتر خواهد بود؛ زیرا گرمای ذخیرهشده در اعماق اقیانوس دوباره به سطح آب منتقل میشود. این روند در رویدادهای النینوی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ و ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ نیز مشاهده شده بود.
گرم شدن مداوم اقیانوسها، همراه با طولانیتر و شدیدتر شدن موجهای گرمای دریایی، تهدیدی بسیار جدی برای اکوسیستمهای دریایی مانند صخرههای مرجانی، علفزارهای دریایی و آبسنگهای ساحلی به شمار میروددر این باره بیش تر خواهیم نوشت.