تغييرات آب و هوا

گرم شدن آب و هوای کره زمین و تغییر اقلیم یکی از مهم ترین مسایل زیست محیطی جهان است . مدت هاست که دیگر از برف و سرمای گذشته ها خبری نیست. برف کم می بارد و دوامی ندارد. رودها و چشمه ها پیوسته خشک می شود ، کشاورزی صدمه می بیند و بسیاری از مردم جهان با مشکل کمبود آب آشامیدنی روبرویند. کشور ما نیز با مسایل متعددی در این رابطه روبروست. شناخت هر چه بیشتر این مشکل به ما در اندیشیدن تمهیدی برای متوقف کردن روند گرمایش زمین و پیشگیری از عواقب آن یاری خواهد کرد. در این مقاله به اختصار به تغییر آب و هوا و عواقب آن اشاره می کنیم و در بخش دوم راه های مبارزه با آن را برخواهیم شمرد.

دكglobwarm_ttlتر دیوید كینگ ، مشاور ارشد دولت انگلستان در تحقیقات علمی، اخیرا نتیجه تحقیقات جدید تیم دانشمندان خود را اعلام كرده كه بر اساس آن رابطه بین میزان دی اكسید كربن جو و گرمای كره زمین در ۷۴۰ هزار سال گذشته به اثبات رسیده است. آنها یك قطعه یخ قطب جنوب را تا عمق ۳ كیلومتر حفر كرده اند و عمر لایه های مختلف را تعیین كرده و نیز غلظت دی اكسید كربن آنها را اندازه گرفته اند. قدیم ترین لایه این قطعه یخ ۷۴۰ هزار سال قدمت داشته است . نتیجه ای كه به دست آمده آن است كه در تمام این۷۴۰ هزار سال غلظت دی اكسید كربن بین ۲۰۰ تا ۲۷۰ قسمت در میلیون نوسان داشته و هیچ گاه بالاتر نرفته است حال آن كه غلظت آن در سال ۲۰۰۴ میلادی ۳۷۷ قسمت در میلیون بوده است. در این ۷۴۰ هزار سال چندین بار عصر یخ روی داده و دوباره هوا گرم شده اما در تمام سال های عصر یخ غلظت دی اكسید كربن حدود ۲۰۰ بوده و در گرم ترین سال ها نیز هیچ گاه بالاتر از ۲۷۰ نبوده است.

هنگامی كه انقلاب صنعتی شروع شد ، یعنی در قرن هجدهم، غلظت دی اکسید کربن ( گازکربنیک ) جو زمین ۲۷۰ قسمت در میلیون بود و اكنون غلظت آن به ۳۷۷ قسمت در میلیون رسیده است . این مقدار نه تنها در۷۴۰ هزار سال گذشته بلكه احتمالا از ۵۵ میلیون سال پیش تا كنون سابقه ندارد. ۵۵ میلیون سال پیش كره زمین یك سیاره گرمسیری بود. قطب شمال و جنوب وجود نداشت و سطح دریا ها ۸۰ متر بالاتر از امروز بود. این شرایط برای حیات انسان مناسب نبود. در واقع این شرایط از بین رفت تا انسان توانست به وجود بیاید، اما اكنون بشر با دست خود این شرایط را دوباره شكل می دهد. این یكی از مهم ترین مسایلی است كه بشریت با آن روبروست اما حواس او بیشتر متوجه فوتبال است و تا این گونه مسایل حیاتی.

اطلاعات مربوط به درجه حرارت متوسط كره زمین از ۸۰۰ ایستگاه كه در نقاط مختلف كره زمین ، از سرد ترین نقاط كوهستانی و یخچال های قطبی گرفته تا گرم ترین نواحی استوایی ، قرار دارد جمع آوری می شود. این كار از ۱۲۵ سال پیش تا كنون هر ساله انجام می شود. از ۱۹۷۰ تا كنون درجه حرارت متوسط كره زمین ۸/۰ درجه اضافه شده است. در خلال این دوره افزایش درجه حرارت در هر دهه از دهه قبل بیشتر بوده است. ۲۲ سال از گرم ترین سال های ثبت شده از ۱۹۸۰ بدین سو بوده است. و ۶ سال از گرم ترین سال هایی كه تا كنون ثبت شده در ۸ سال گذشته رخ داده. سه سال از این سال ها ( ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵) همان سال هایی است كه در أنها تولید غلات شدیدا كاهش یافته است. میزان دی اکسید کربن جو زمین از انقلاب صنعتی به بعد پیوسته افزایش یافته اما ثبت منظم آن از سال ۱۹۵۹ شروع شده و از آن سال تا کنون هر ساله افزایش یافته طوری كه این روند یكی از قابل پیش بینی ترین روند های جهان است. از ۱۹۶۰ غلظت گاز كربنیك افزایش یافته و از یك دهه بعد درجه حرارت هم بالا رفته است.

Camel_small

ممكن است برخی فكر كنند كه ۸/۰ درجه افزایش چندان اهمیتی ندارد، اما باید توجه داشت كه در اینجا صحبت از درجه حرارت متوسط كره زمین است یعنی متوسط مجموع آن در همه نقاط كره زمین والا تغییر درجه حرارت در همه جا یكسان نیست. افزایش آن در خشكی بسیار بیشتر از دریا ها ، در عرض های جغرافیایی بالاتر بیشتر از نواحی استوایی، و در داخل قاره ها بیشتر از نواحی ساحلی آنهاست و لذا در برخی نقاط افزایش دما ممكن است بیش از ده درجه باشد. و بد نیست بگوییم كه تفاوت درجه حرارت متوسط كره زمین در عصر یخبندان ها، که آخرین آن حدود ۱۲۰۰۰ سال پیش رخ داده ، با آب و هوای كنونی تنها چند درجه بوده است. اكنون ۲۰۰ نفر از دانشمندان جهان كه عضو گروه تحقیقات آب و هوایی سازمان ملل هستند برآورد می كنند كه درجه حرارت کره زمین تا پایان قرن حاضر بین ۴/۱ تا ۶/۵ درجه افزایش خواهد یافت و این یعنی فاجعه.

گرمای هوا اثرات مخربی دارد كه ذیلا به آن اشاره می كنیم:

۱- اثر بر روی تولید محصولات كشاورزی: در سال ۱۳۸۱ گرما و خشكسالی محصول غله هند، آمریكا وكانادا را بشدت كاهش داد. در نتیجه محصول غله جهان ۹۰ میلیون تن یا ۵ درصد كم تر از مصرف آن شد. در سال ۱۳۸۲ گرمای شدید اروپا موجب شد محصول غله كاهش یابد و بار دیگر تولید غله ۹۰ میلیون کم تر از مصرف آن بود. در سال ۸۳ بارندگی بهتر شد اما در سال ۸۴ خشك سالی در آمریكا محصول غله جهان را ۳۴ میلیون تن كاهش داد.

۲- تلفات جانی : در سال ۱۳۷۶ شمسی ۷۰۰ نفر از ساكنان شیكاگو در اثر گرما جان باختند. در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۱ شمسی گرمای هوا در هند به ۵۰ درجه رسید و بیش از ۱۰۰۰ نفر در استان آندرا پرادش جان خود را از دست دادند. در سال ۱۳۸۲ موج شدید گرما در اروپا غوغا كرد و درجه حرارت بطور بی سابقه ای افزایش یافت و در اثر آن ۴۹۰۰۰ نفر در ۸ كشور اروپاجان خود را از دست دادند . در ایتالیا ۱۸۰۰۰ نفر مردند. در فرانسه تلفات ۱۴۸۰۰ نفر بود. تعداد كسانی كه در اثر گرمای آن سال در اروپا مردند ۱۵ برابر تعداد كسانی بود كه در اثر حمله ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ به مركز تجارت جهانی در نیویورك جان خود را از دست دادند. (۱)

۳- ذوب شدن یخ: یكی دیگر از عوارض گرمای كره زمین است. در اثر آن مناطقی مانند بنگلادش و جزایر مالدیو و شهر های ساحلی لندن و نیویورك و شانگهای اول از همه خسارت خواهند دید.

۴- توفان های شدید: در اثر گرما، تبخیر بیشتر می شود و در اثر ذوب یخ ها هم آب بیشتری وارد اقیانوس ها می شود . پس حجم آب بیشتر می شود و میزان تبخیر نیز افزایش می یابد. آبی كه با تبخیر بالا می رود باید در جایی فرود آید. پس تعداد توفان ها و شدت آن ها بیشتر می شود. در اثر گرمای جو بارندگی بیشتر به شکل باران صورت می گیرد نه برف . در نتیجه یخچال های كوهستانی كه ذخایر اصلی آب جهان هستند روز به روز ضعیف تر می شوند و توفان ها و سیل ها شدید تر. در سال ۱۳۷۷ شمسی توفان میچ ( Mitch) كه یكی از قوی ترین توفان های تاریخ اقیانوس اطلس است روی داد . سرعت این توفان ۳۶۰ كیلومتر در ساعت بود. در اثر آن ظرف دو سه روز در نیكاراگوئه و هندوراس ۲ متر باران بارید. در اثر آن غیر از خانه و مدارس و كارخانه و جاده و پل وغیره ۷۰ در صد خاك سطحی هندوراس از بین رفت. لذا اكنون كشاورزی دراین كشور حاصلی ندارد. در مجموع این توفان ۱۱۰۰۰ نفر تلفات داشت و اقتصاد منطقه كارائیب را نابود كرد. فلورس ، رئیس جمهور هندوراس اعلام كرد: ” در مجموع این توفان ظرف چند روز آن چه را که برای احداثش ۵۰ سال زحمت كشیده بودیم نابود كرد” در اثر این توفان رشد دو کشور نام برده ۲۰ سال به عقب افتاد. در ۱۳۸۳ در ژاپن ۱۰ توفان مهم رخ داد كه در مجموع ۱۰ میلیارد دلار خسارت ایجاد كرد. در همان فصل سال در فلوریدای آمریكا ۴ توفان بسیار شدید رخ داد كه در تاریخ امریكا كم سابقه بود در اثر این ۴ توفان شركت های بیمه ۲۲ میلیارد دلار خسارت به مشتریان خود پرداختند و به ورشكستگی نزدیك شدند. سال بعد یعنی ۱۳۸۴ توفان كاترینا رخ داد كه این توفان ها در مقابل آن هیچ بودند. ارتفاع آب ۶ متر بود و بسیاری از شهرك های ایالات متحد یكسره نابود شد. توفان بشدت به شهر تاریخی نیو اورلئان صدمه زد و در اثر آن در مجموع صد ها هزار نفر بی خانمان شدند. این توفان كه علت آن بالا بودن درجه حرارت سطح آب در اقیانوس بود طبق برآورد های اولیه حداقل ۲۰۰ میلیارد دلار خسارت بر جای گذاشت.

۵- كمبود آب : آنگاه كه اولین فضانوردان به دور كره زمین سفر می كردند یكی از چیز های جالبی كه در زمین می دیدند دریاچه چاد در آفریقا بود. اكنون آنها بسختی می توانند این دریاچه را تشخیص دهند. سه كشور پر جمعیت نیجریه و نیجر و چاد آن قدر آب رودخانه های منتهی به دریاچه را برای آبیاری مصرف كرده اند كه اكنون حجم دریاچه نسبت به سال ۱۹۶۰ تقریبا ۹۵ درصد كاهش یافته. دریاچه آرال واقع در شوروی سابق به علت مصرف بیش از حد آب رودخانه های سیحون و جیحون نابود و آب آن شور شده است. رودخانه كلورادو واقع در جنوب غربی ایالات متحد و رودخانه زرد در شمال چین دیگر به دریا نمی رسند و قبل از آن خشك می شوند. رود های نیل در مصر، رود سند كه عمده آب آبیاری پاكستان را تامین می كند و رود گنگ كه در منطقه پر جمعیت گنگ در هند جاری است نیز وقتی به دریا می رسند دیگر از یك نهر باریك ترند. این ها را می توا ن دید اما پایین رفتن آب های زیر زمینی دیده نمی شود. میلیون ها چاه حفر شده كه سطح همه آنها پیوسته سقوط می كند. هر انسان روزانه بطور متوسط ۴ لیتر آب مصرف می كند اما آب لازم برای تولید غذای مصرفی او ۲۰۰ لیتر در روز یعنی ۵۰۰ برابر آن است. عمده آب جهان یعنی ۷۰ درصد آن صرف آبیاری می شود. ۲۰ درصد آن صرف صنعت می شود و ۱۰ درصد دیگر به مصارف مسكونی می رسد. از آنجا که عمده آب هر کشور صرف آبیاری زمین های زراعی می شود و تولید هر تن غله به ۱۰۰۰ تن آب نیاز دارد، كشور هایی كه به كمبود آب دچار می شوند به جای آب غله وارد می كنند. بنا براین یکی از اصلی ترین عواقب گرم شدن کره زمین کاهش تولید کشاورزی، افزایش رقابت بر سر غله محدود جهان، و بالا رفتن قیمت غله در بازار جهانی است.

این نوشته در همه ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.
نوشته های دیگر
قاب بال جنس Erodiontes در مرنجاب (کاشان)